बिहारविधानसभानिर्वाचनानन्तरं दशमवारं मुख्यमन्त्रीरूपेण शपथं गृहीतवान् नीतीशकुमारः पञ्चवर्षीयं कार्यकालं न सम्पन्नं करिष्यति इति अनुमानं प्रचलति स्म। पञ्चमासाभ्यन्तरे सः बिहारं त्यक्त्वा राज्यसभायां प्रवेशं कर्तुं निर्णयं करिष्यति इति असम्भाव्यम् आसीत् । परन्तु अन्ते तदेव आगच्छति। सः राज्यसभायाः नामाङ्कनं दाखिलवान्, अधुना तस्य उत्तराधिकारी मुख्यमन्त्री कः भविष्यति इति निर्धारयितुं प्रतीक्षा प्रचलति। प्रश्नः अनुत्तरितः अस्ति यत् जनतादलस्य (संयुक्तस्य) नेता वा भाजपा राज्यस्य अधिग्रहणं करिष्यति वा? सर्वाधिकसंभाव्यः परिदृश्यः अस्ति यत् मुख्यमन्त्रीपदं भाजपायाः, उपमुख्यमन्त्रीपदं च जनतादलस्य (संयुक्तस्य) कृते गमिष्यति। परन्तु नीतीशकुमारस्य पुत्रः निशांतकुमारः राजनीतिं प्रविश्य नूतनसर्वकारे भूमिकां निर्वहति वा इति वक्तुं कठिनम्। यत् स्पष्टं तत् अस्ति यत् नीतीशकुमारस्य मुख्यमन्त्रीत्वेन दीर्घकालं समाप्तं भवति। एतेन एकप्रकारेण कस्यचित् युगस्य समाप्तिः भवति । नीतीशकुमारस्य राज्यसभानिर्वाचनस्य तर्कः आसीत् यत् सः संसदस्य उच्चसदने सेवां कर्तुम् इच्छति, परन्तु एतत् सर्वथा प्रत्ययप्रदं न दृश्यते, यतः कस्यचित् मुख्यमन्त्री स्वपक्षस्य सर्वोच्चनेतुः च राज्यस्य बागडोरं त्यक्त्वा राज्यसभायां सेवां कर्तुं स्वाभाविकं न दृश्यते।
सम्भवति यत् नीतीशकुमारः स्वास्थ्यकारणात् मुख्यमन्त्रीपदात् त्यागपत्रं दातुं निश्चितवान्। यदि खलु एतत् एव तस्य मुख्यमन्त्रीपदात् त्यागपत्रस्य राज्यसभायां च सम्मिलितस्य प्राथमिककारणम् अस्ति तर्हि सः प्रशंसाम् अर्हति, यतः अद्यतनजगति दुर्बलस्वास्थ्यस्य कारणेन नेतारः एतादृशं उच्चपदवीं त्यक्तुं दुर्लभाः सन्ति। तस्य राज्यसभानिर्वाचनस्य वार्ता प्रकाशितमात्रेण नीतीशकुमारं मुख्यमन्त्रीपदं दातुं भाजपायाः बाध्यतां कृतवान् इति विपक्षदलानां कोलाहलः अतिशयोक्तिः भवति, यतः सः कोऽपि साधारणः नेता नास्ति। सत्यं यत् विधानसभायाः बृहत्तमः दलः भाजपा अस्ति, परन्तु संख्यायाः दृष्ट्या जदयू केवलं चत्वारि आसनानि पृष्ठतः अस्ति। इदमपि ज्ञातव्यं यत् पूर्वसभायाः अपेक्षया जडीयू-पक्षस्य स्थितिः बहु उत्तमः अस्ति । एतादृशे परिस्थितौ भाजपा मुख्यमन्त्रीपदं त्यक्तुं बाध्यं कृतवती इति यत्किमपि मूल्याङ्कनं न्याय्यं न भवितुम् अर्हति । नीतीशकुमारः अवश्यमेव राज्यसभायां गच्छति, परन्तु सत्तायाः प्रायः २० वर्षेषु यथा सः बिहारं मार्गं प्रति आनयत्, अनेकाः समस्याः च अतिक्रान्तवान् इति दृष्ट्वा तस्य उत्तराधिकारी राज्यं द्रुतगत्या अग्रे सारयितुं आव्हानस्य सामनां करिष्यति।









