उत्तरप्रदेशस्य शिवनगर्यां काश्यां शारदीयनवरात्रपर्वणः अष्टमे दिने माता महागौरी-देव्याः भक्त्याः उल्लासः व्याप्यते। पंचगङ्गाघाटे स्थिते मङ्गलगौरी-मन्दिरे, काशीविश्वनाथमन्दिरस्य समीपे च माता अन्नपूर्णा-मन्दिरे प्रातःकाले एव श्रद्धालूनां विशालः समुदायः एकत्रितः। जयघोषैः भक्तिगीतैः च मन्दिरप्राङ्गणानि गुंजन्ति स्म।
काश्यां अद्य मन्दिरेषु सुरक्षा-व्यवस्था दृढीकरणं कृतम्, येन श्रद्धालवः सुगमतया दर्शनं कर्तुं शक्नुवन्ति। अस्य पावनस्य अवसरस्य कारणात् काश्याः गल्यः भक्त्या उत्साहेन च आवृताः। मङ्गलगौरी-मन्दिरे आगताः भक्ताः वदन्ति— “माता मङ्गलगौरी मंगलग्रहदोषान् विवाहबाधाः च निवारयति।”
मन्दिरमहन्तेन उक्तं— “सावनमासादारभ्य चतुर्दश-मङ्गलवासरपर्यन्तं मातुः पूजया, अन्नदानैः, दीपप्रज्वलनैः च सर्वाः मनोकामनाः सिद्ध्यन्ति।” सः अपि अवदत्— “पूजायां ‘सर्वमङ्गलमाङ्गल्ये शिवे सर्वार्थसाधिके…’ इत्यस्य मन्त्रस्य जपः विशेषं फलदायी। विशेषतः विवाहिताः स्त्रियः अक्षतान्, सिन्दूरं, रक्तपीतकुसुमानि, चुनरीं, नारिकेलं च अर्पयन्त्यः अखण्ड-सौभाग्यस्य आशीर्वादं लभन्ते।”
माता अन्नपूर्णा देवीपार्वत्याः अन्नदानस्वरूपा इति मन्यते। पौराणिककथायां वर्ण्यते— यदा पृथिव्यां महादुर्भिक्षं जातम्, तदा माता अन्नपूर्णा भगवानं शिवं भिक्षया पोषयित्वा काश्यां वचनं दत्तवती— “अत्र कश्चन अपि भूखा न भविष्यति।” तदनन्तरं काश्यां माता अन्नपूर्णायाः मन्दिरं भक्तानाम् आस्थायाः प्रमुखं केन्द्रम् अभवत्। श्रद्धालवः अत्र अन्न-धन-वैभवस्य आशीर्वादाय दर्शन-पूजनं कुर्वन्ति।
